Rozdział czwarty

O tym, jak królewicz-pies szukał sobie żony

Potem królewicz poszedł pod drzewo i rzekł:

Mym lamą jest Nagardżunagarbha,
ja zaś jestem królewicz Deczo Sangpo.
Mój miecz ma ostrze, co przecina kamień,
moja sieć jest z żelaza, o dziewięciu oczkach,
moja pałka jest z ciemnej akacji,
moje lasso ma czarodziejską pętlę,
a masła i tsampy, choć jem, nie ubywa.

Myśląc, że Truposz spadnie, zamierzył się na drzewo i ciął mieczem: ciach, ciach. Truposz spadł, a królewicz zdzielił go pałką, wpakował do sieci, związał lassem i poniósł na plecach.

Gdy uszedł jakieś dziesięć kroków, Truposz przemówił: „Królewiczu, królewiczu!”. Królewicz pomyślał: „Znam twoje sztuczki”, nie podjął rozmowy, tylko kręcił głową w tę i z powrotem. Truposz rzekł na to: „Z ust nędznika takiego jak ty, królewiczu, słowa się nie doczekam. Opowiem więc ja, a ty słuchaj!”. I zaczął:

„W pewnej wielkiej dolinie żył, jak powiadają, król. Miał wspaniały dwór i bogactwa, a choć nie brakło takich, którzy chcieli mu dać panią równego rodu i krwi, król był rozważny. Dowiedział się, że w innym kraju para staruszków ma trzy szczęśliwe córki i że dadzą je, jeśli ktoś poprosi. Pomyślał: „Szczęścia mają wszystkie po równo, trzeba sprawdzić, która ma najlepsze serce”. I królewicz przemienił się w starego psa i poszedł wypróbować ich serca.

Gdy przybył do ich kraju, niosąc jeden wór jęczmienia, podszedł pod drzwi staruszków i spotkał staruszkę, która szła po wodę. Stary pies rzekł: «Matko, przechowaj«Matko staruszko, przechowaj mi, proszę, ten jeden wór jęczmienia». Staruszka odparła: «Skoro prosisz, żebym przechowała jęczmień, mogę przechować». Stary pies rzekł: «Kiedykolwiek przyjdę po mój jęczmień, chcę dostać ten sam». Staruszka spytała: «A kiedy przyjdziesz?». «Nie wiadomo kiedy» – odparł stary pies i odszedł.

Minęło kilka lat, a pies po jęczmień nie przychodził. Staruszka rzekła: «Staruszku, ten pies, co wtedy do nas przyszedłten pies, co wtedy zostawił u nas jęczmień na przechowanie, był to stary, parszywy, wychudły pies. Psy żyją najwyżej dziewięć lat. Pewnie już zdechł. Mówił wtedy, że chce ten sam jęczmień, ale tego samego już nie będzie potrzebował. Zróbmy z niego piwo, bo trzymamy go w ciasnym naczyniu». Staruszek rzekł: «Mówił, że chce ten sam. Może lepiej go zostawić?». Staruszka odparła: «To dobry jęczmień. Jak oddamy pożyczkę pięciokrotnie, to wystarczy».

Po kilku dniach pies przyszedł do źródła i spotkał najstarszą córkę, która przyszła po wodę. Pies rzekł do dziewczyny: «Hej, hej, dziewczyno! Chcę ten jęczmień, który wtedy powierzyłem twojej matcePowiedz swojej matce, że chcę ten jęczmień, który jej wtedy powierzyłem». Dziewczyna powiedziała matce: «Przyszedł ten stary pies i mówi, że chce jęczmień». «To czemu nie zawołasz go do środka?» – rzekła matka i sama go zawołała.

«Dziadku, długo czekaliśmy, a ty nie przychodziłeś. Potrzebne nam było naczynie, więc jęczmień zmieszał się z naszym» – rzekła. Stary pies odparł: «Choć się zmieszał, możecie mój jęczmień odsiać». I dodał: «Choćbyście mi dali dwa razy tyle, jeśli to nie będzie mój własny, nie wezmę». Staruszka rzekła: «Czemu nie przyszedłeś trochę wcześniej?». Pies odparł: «Mówiłem, że zostawiam go, nie wiedząc, kiedy przyjdę. Skoro nie możecie oddać tego samego jęczmienia, musicie mi dać córkę». «Jeśli nie da się oddać w zamian, możemy dać córkę» – odpowiedzieli i dali mu najstarszą córkę.

Pies wziął dziewczynę i poszedł. W drodze była wielka rzeka. «Mogę cię przenieść, dziewczyno» – rzekł. Dziewczyna usiadła psu na grzbiecie i tak przeprawiła się przez rzekę. Pies pomyślał: „Ta dziewczyna nie ma, widać, rozumu”.

Potem weszli do domu pewnego przyjacielado wąwozu. Było tam palenisko, były poduszki do siedzenia i wszelkie jadło i napitki, jakie trzeba. Pies rzekł do dziewczyny: «Jedz, dziewczyno, mięso i masło, i mnie też daj. Rozłóż sobie wygodnie poduszkę». Dziewczyna pomyślała: „Z tym starym psem żyje się wesoło”. Najadła się do syta, a psu dała psią strawę. Sobie rozłożyła trzy poduszki, jedną na drugiej, a psu jedną, bez spodu. Pies pomyślał: „Ta dziewczyna to tępa niemota, serca ma tyle, co w garść się zmieści. Szczęście ma wielkie, ale gdyby trafiła się taka, co ma go mniej, byłbym rad”. I rzekł pies: «Szykuj się, dziewczyno, pójdziemy odwiedzić twoją matkę». Wziął na plecy tuszę mięsa i oboje poszli odwiedzić matkę.

Gdy weszła do środka, matka spytała: «Przyszłaś, córko? Dobrze ci było?». «Dobrze» – odpowiedziała dziewczyna. «A gdzie dziadek, stary pies?» «Jest u wejścia». Matka rzekła: «Głupia jesteś i nic więcej! Czemu nie zawołałaś go do środka?». Wyszła na zewnątrz i rzekła: «Dziadku, stary psie, dobrze, że przyszedłeś». «Hej, hej, matko staruszko, dobrze się miewasz?» – odparł. Zawołano starego psa do środka, a on rzekł do staruszków: «Dajcie mi, proszę, waszą średnią córkę». «Skoro dziadek, stary pies, prosi, trzeba dać» – odpowiedzieli i dali mu ją.

Poszli razem. Gdy doszli do rzeki, rzekł: «Hej, hej, dziewczyno, przeniosę cię». Ale ona odparła: «Dziadku, przejdę i bez tego, nie musisz mnie nieść. Ponieś mi tylko, dziadku, moje ubranie i suknięmoje ubranie i buty». Związała je razem i dała mu. Pies pomyślał: „Ta wypada lepiej niż starsza siostra”.

Zaprowadził ją do domu przyjaciela, a gdy tam przyszli, rzekł: «Jedz, dziewczyno, mięso i masło, rozłóż poduszkę i mnie też daj». Dziewczyna dała psu mięso z kośćmi, mąkę z masłem i gnaty, a sama zjadła to, co smaczne i tłuste. Pies pomyślał: „Ta dziewczyna wypada lepiej niż starsza siostra, ale jest jeszcze z czego wybierać. Trzeba zobaczyć, czy najmłodsza ma i rozum, i serce”.

I znów stary pies rzekł do dziewczyny: «Dobrze byłoby, dziewczyno, wziąć tuszę mięsa i odwiedzić matkę». I poszła ze starym psem. Ledwie doszli do drzwi, dziewczyna weszła do środka, a staruszkowie spytali: «Przyszłaś, córko? Dobrze ci było? A gdzie dziadek, stary pies?». «Dobrze mi było. Stary pies jest u wejścia» – odpowiedziała dziewczyna. Matka rzekła: «Te nasze dwie córki to tępe niemoty. Czemu nie zawołałaś go do środka?». Poszła go zawołać: «Dziadku, stary psie, przyszedłeś?». «Hej, hej, matko staruszko, dobrze się miewasz?» – odparł. Zawołano go do środka, a stary pies rzekł: «Dajcie mi, proszę, waszą najmłodszą córkę». Staruszkowie odpowiedzieli: «Widać dobrze im u ciebie, więc trzeba dać». Dali mu i najmłodszą córkę, i oboje razem poszli.

Gdy doszli do wielkiej rzeki, rzekł: «Przeniosę cię, dziewczyno». Ona zaś odparła: «Przejdę i bez tego, nie musisz mnie nieść. Choć jesteś psem, matka już mnie tobie oddała. Jesteś moim mężem i panem, więc to ja powinnam cię nieść, tylko że nie dam rady cię unieść». Pies ucieszył się w głębi serca i rzekł: «To pozwól mi chociaż nieść twoje buty». «Nie trzeba, żebyś niósł mi buty» – odparła i nie pozwoliła mu. Przeprawili się przez rzekę i doszli do domu przyjaciela.w głąb wąwozu.

Było tam palenisko i poduszki. Pies rzekł: «Jedz, dziewczyno, mięso i masło, i mnie też daj». Ona ugotowała mięso, przetopiła masło i jak sama jadła, tak i psu dawała. Pies ucieszył się i rzekł do dziewczyny: «Twoje dwie starsze siostry nic mi nie dawały. To, że ty dajesz, to wielka radość». Dziewczyna odpowiedziała: «To, że jest co dawać, to twoja zamożność».

Królewicz-pies pomyślał: „Szczęścia ma tyle co jej dwie siostry, ale ta ma i rozum, i serce. Na towarzyszkę życia będzie dobra” – i ucieszył się w duchu. Tej nocy rozłożyła psu grube poduszki, a sobie cienkie, i poszła spać. Nazajutrz wstała wcześnie, wymiotła psie łajno i brud, który narobiły dwie siostry, i zrobiła tak, że było przytulnie i schludnie. Mieszkali tam długo, a w tym czasie urodziła trzy szczenięta.

Wtedy król-pies rzekł do niej: «Dom przyjaciela to nie miejsce, gdzie można mieszkać na zawsze. Lepiej się przenieść». Dziewczyna odparła: «Dopóki te szczenięta nie staną na własnych nogach, nie wiadomo, czy gdzie indziej będzie nam dobrze. Wolałabym zostać tutaj». Stary pies rzekł: «Jeśli zostaniemy tu długo, szczęście do nas nie przyjdzie. Lepiej iść już teraz». Dziewczyna spytała: «A co zrobić z paleniskiem i poduszkami?». «Przyjaciel się nimi zajmie» – odparł i ruszył w drogę.

Wyszli stamtąd i gdy uszli kawałek, zobaczyli w górze pewnej doliny wielu pasterzy. Pies rzekł: «Pójdę do obozowiska na górze, może coś wyżebrzę» – i szykował się do drogi. Dziewczyna rzekła: «Lepiej pójdźmy razem. Jeśli psy z obozowiska rzucą się na ciebie i cię zagryzą, te szczenięta są jeszcze małe, a wracać do rodzinnych stron wstyd. Cóż wtedy zrobimy, matka z dziećmi?». «Nic się nie bój. Weź szczenięta i idź za mną powoli» – rzekł i poszedł.

Gdy poszła za nim, straciła go z oczu za grzbietem i kotliną. Szła pod górę, a ślady łap widać było wyraźnie. Gdy zeszła z grzbietu, zobaczyła w kotlinie psią skórę rozszarpaną na strzępy i rozbryzganą czerwoną krew. Dziewczyna pomyślała: „Nie myślałam, że coś takiego się stanie. Kto mnie podkusił, żeby nie zostać w domu przyjaciela? Wracać do rodzinnych stron wstyd, bo człowiek urodził szczenięta. Iść na pustkowie też wstyd przed ludźmiIść między ludzi jako żebraczka też wstyd”. Schowała psią skórę na piersi, usiadła i płakała.

Po chwili z góry zjechała gromada jeźdźców, wołając: «Pani!». Pomyślała: „Prócz mnie nie ma tu żadnej kobiety”, pochyliła głowę, przestała płakać i spojrzała. Jeźdźcy podjechali do niej i rzekli: «Pani, racz powstać». Odpowiedziała jeźdźcom: «Panowie, bierzecie mnie za kogoś innego. Miałam męża, starego psa, ale psy z obozowiska rzuciły się na niego i zagryzły go tutaj». «Nie mylimy się, racz powstać» – rzekli i pociągnęli ją za rękę.

Pomyślała: „Za kogo oni mnie biorą? Mój mąż, stary pies, nie żyjezostał zabity”. Gdy wstała, pięknie przystroili ją w klejnoty i szaty. «A gdzie są synowie i córka?» – spytali. «Mam tylko trzy szczenięta. Bierzecie mnie za kogoś innego» – odpowiedziała. «Właśnie ich nam trzeba» – rzekli, a jeźdźcy wzięli je na kolana. Wszyscy wsiedli na konie i pojechali do królewskiego pałacu.

Król siedział na złotym tronie, otoczony ze wszystkich stron ministrami, pięknie przystrojony w klejnoty i szaty. Dziewczynie ustawiono turkusowy tron i kazano na nim usiąść. Pomyślała: „Ja mam tylko męża, starego psa, a ten król jest bardzo piękny i promienny” i nie wiedząc, co powiedzieć, siedziała sztywno. Król spytał: «Gdzie są synowie i córka?».

Ci, którzy nieśli szczenięta, złożyli je w ręce króla. Gdy dotknął czubka głowy każdego z trzech szczeniąt, psie skóry zsunęły się z nich, zu-lu-lu, i były to dwaj piękni synowie i jedna córka. Król rzekł: «Te dzieci są podobne do mnie. To ja przybrałem tamtą postać. Dziewczyno, usiądź na turkusowym tronie». Dziewczyna, bardzo uradowana i zdumiona, pokłoniła się i usiadła na turkusowym tronie. Została panią tego kraju.

Wezwano tam też jej starych rodziców. Poddanym żyło się lepiej i szczęśliwiej niż dawniej i nie było wątpliwości, że dziewczyna ma wielkie zasługi. Tak to, jak powiadają, było” – zakończył Truposz.

Królewiczowi Deczo Sangpo wyrwało się wtedy: „Ta dziewczyna miała więcej rozumu i serca niż jej dwie siostry i wielkie szczęście!”. Słowo do Truposza się wymknęło. Truposz rzekł: „Do Truposza przemówił! Frr, jak jastrząb!” – po czym trzykroć smagnął go jak ogniem i zniknął z powrotem w tumanie kurzu.

Królewicz pomyślał: „Lama przykazał mi, żebym Truposzowi nie odpowiadał, a mnie się słowo do Truposza wymknęło. Jeśli teraz wrócę bez Truposza, spadnie na mnie nagana”. I poszedł na owo cmentarzysko.